Skóra wrażliwa i alergiczna – jak o nią dbać? Charakterystyka, pielęgnacja, dermokosmetyki

Skóra wrażliwa wyróżnia się dużą podatnością na szkodliwe oddziaływanie czynników zewnętrznych, takich jak zanieczyszczone powietrze, mróz czy nieprawidłowo dobrane kosmetyki. Kiedy zostaje wystawiona na działanie drażniących bodźców, pojawia się na niej zaczerwienienie, świąd, pieczenie, pokrzywka lub inne, nieprzyjemne symptomy . Podobnie może objawiać się alergia skórna, jednak nie należy stawiać znaku równości pomiędzy skórą wrażliwą a alergiczną. Różnią się one między sobą nie tylko mechanizmem powstawania zmian, ale także sposobem postepowania. 

Różnice między skórą alergiczną a wrażliwą

Skóra wrażliwa to problem, który dotyka nawet co drugiego człowieka – bez względu na wiek, płeć czy rasę. Każdego roku do gabinetów dermatologicznych i kosmetycznych zgłaszają się kolejne osoby, które doświadczają swędzenia, pieczenia, przesuszenia, nadmiernego złuszczania naskórka, zaczerwienienia. Podstawową kwestią w takich przypadkach jest rozpoznanie, czy przyczyną problemów pacjenta jest reakcja alergiczna, czy też wrażliwość skóry. Właściwa diagnoza pozwala na zastosowanie skutecznej terapii2

Skóra wrażliwa – charakterystyka

Jak reaguje skóra wrażliwa?

Skóra wrażliwa wyróżnia się hiperreaktywnością. Oznacza to, że reaguje ona w sposób nadmierny na czynniki pochodzenia zewnętrznego, z którymi ma kontakt. To, na jakie bodźce i w jaki sposób reaguje skóra, jest kwestią indywidualną3.

Przyczyny występowania wrażliwej skóry: stres, hormony, geny.

Przyczyny występowania skóry wrażliwej nie są do końca jasne. Kluczowe znaczenie przypisuje się dwóm czynnikom:

  • nadreaktywności naczyń krwionośnych, w wyniku której skóra nadmiernie się rumieni;
  • zwiększonej przepuszczalności skóry, sprawiającej, że czynniki drażniące z łatwością wnikają do jej wnętrza.4

Czynniki te mogą być uwarunkowane genetycznie i wynikać z wrodzonych nieprawidłowości w budowie naskórka. Często zdarza się również, że osoby, u których wcześniej nie występowały reakcje charakterystyczne dla skóry wrażliwej, zaczynają je zauważać – jest to zjawisko uwrażliwienia się skóry.

Do przyczyn uwrażliwienia zaliczyć można pracę w szkodliwych warunkach (np. w kontakcie z toksycznymi substancjami), stres, niezdrową dietę, zanieczyszczenia powietrza, używki oraz stosowanie drażniących kosmetyków5 . Dodatkowo, czynnikiem sprzyjającym uwrażliwieniu skóry u kobiet są zmiany hormonalne – skóra może stawać się wrażliwa jedynie w określonych etapach cyklu miesiączkowego6.

Objawy

Do charakterystycznych objawów skóry wrażliwej zalicza się zaczerwienienie, przesuszenie skóry, złuszczanie naskórka, wrażenie pieczenia, kłucia, ściągania, obrzęk oraz grudki.7

Skóra alergiczna – charakterystyka

Jak reaguje skóra alergiczna? Objawy

Objawy, które obserwować można na skórze alergicznej, nie różnią się znacząco od tych występujących w przypadku skóry wrażliwej. Charakterystyczną cechą uczulenia skórnego jest opóźniony czas wystąpienia reakcji – zaczerwienienia, rumienia, pokrzywki czy wysypki alergicznej.

W przypadku skóry wrażliwej objawy te widoczne są od razu po kontakcie skóry z czynnikiem drażniącym. Reakcje alergiczne skóry pojawiają się zaś dopiero po kilku dniach od kontaktu z określonym bodźcem. Co więcej, u osoby o skórze wrażliwej, reakcja pojawi się jedynie w miejscu zadziałania drażniącej substancji. W przypadku alergii pokrzywka, wysypka lub pozostałe objawy mogą manifestować się w zupełnie innym miejscu i obejmować znaczną powierzchnię ciała8.

Reakcje alergiczne – przyczyny, miejsca występowania skóry alergicznej

Na skórze alergicznej pojawiają się charakterystyczne zmiany. Najczęstsze manifestacje skóry alergicznej to:

  • Pokrzywka. Szacuje się, że raz w życiu przechodzi ją nawet co druga osoba na świecie. Objawy pokrzywki to jednorodna wysypka z bąblami, która najczęściej pojawia się na skórze twarzy, głowy, dłoni lub rąk. Reakcja alergiczna powstaje na skutek kontaktu z pokarmem (jajami, mlekiem, orzechami, cytrusami, etc.), lekami (m.in. pochodnymi penicyliny, opiatami, aspiryną), jadem owadów. Ponadto pokrzywkę mogą wywoływać również czynniki psychogenne (nerwica, depresja, stres), nagłe zmiany temperatur (tzw. pokrzywka cieplna) i duże nasłonecznienie. Leczenie pokrzywki polega przede wszystkim na eliminacji czynnika uczulającego oraz podawaniu leków przeciwhistaminowych.
  • Atopowe Zapalenie Skóry (AZS). Choroba ta najczęściej uwarunkowana jest genetycznie, chociaż czynniki niegenetyczne istotnie wpływają na jej przebieg. Do czynników zewnętrznych, które mogą wpływać na nasilenie lub pojawienie się objawów AZS, zalicza się zanieczyszczenia środowiska, kontakt z alergenami (pokarmowymi, wziewnymi czy kontaktowymi), a także zaburzenia emocjonalne. Atopowe Zapalenie Skóry charakteryzuje się występowaniem zmian rumieniowo-grudkowych oraz świądem. Do dodatkowych objawów choroby zaliczyć można suchość skóry, zmiany wytryskowe w okolicy brodawek sutkowych, łupież biały czy skłonność do infekcji skórnych. U dzieci zmiany związane z AZS najczęściej pojawiają się na twarzy. U dorosłych obserwuje się je głównie w zgięciach kolanowych oraz łokciowych. AZS ma charakter przewlekły lub nawracający. W leczeniu choroby najważniejszą rolę odgrywają leki przeciwhistaminowe oraz maści i kremy sterydowe. Niezwykle ważna jest również odpowiednia pielęgnacja skóry, której podstawę stanowią produkty nawilżające i natłuszczające.
  • Alergiczny Wyprysk Kontaktowy. Wykwit powstaje w wyniku kontaktu z czynnikiem uczulającym – zwykle jest to chrom, nikiel lub substancja zapachowa zawarta w kosmetyku. Wyprysk najczęściej pojawia się na dłoniach, twarzy lub stopach. Jego charakterystyczną cechą jest sączenie i świąd. Podstawa leczenia to wykrycie czynnika wywołującego alergię i wyeliminowanie go z otoczenia, a także stosowanie maści na uczulenie (zwykle kortykosteroidowej)9.

Mechanizm powstawania reakcji alergicznych odbywa się na poziomie układu immunologicznego. Nie dotyczy on jedynie naskórka, jak ma to miejsce w przypadku zmian typowych dla skóry wrażliwej10.

Różnice pomiędzy skórą wrażliwą a alergiczną – podsumowanie

  • Objawy skóry wrażliwej pojawiają się natychmiast po kontakcie z czynnikiem drażniącym. Reakcja alergiczna skóry pojawia się z opóźnieniem (kilka dni po kontakcie z alergenem).
  • Objawy skóry wrażliwej obserwuje się w tym miejscu, na które zadziałał czynnik drażniący. Reakcja alergiczna może pojawić się w zupełnie innych miejscach niż te, które miały kontakt z alergenem.
  • Nasilenie objawów skóry wrażliwej jest proporcjonalne do ilości lub stężenia czynnika drażniącego. Reakcja alergiczna skóry może być pod tym względem nieadekwatna (niewielkie stężenie alergenu może wywołać zmiany na znacznej powierzchni ciała).
  • Mechanizm powstawania zmian na skórze wrażliwej przebiega w naskórku – w jego przebiegu niszczony jest płaszcz hydrolipidowy oraz komórki rogowej warstwy skóry. Mechanizm powstawania alergii skórnej uruchamiany jest przez układ immunologiczny i przebiega na poziomie skóry właściwej, bez procesów niszczenia komórek naskórka.

Pielęgnacja skóry

Jak dbać o skórę wrażliwą lub alergiczną? Do pielęgnacji należy używać dermokosmetyków, czyli preparatów aptecznych, przeznaczonych do skóry wrażliwej11.

Dermokosmetyki testowane są na skórze wrażliwej i alergicznej – pod ścisłym nadzorem dermatologów12 .

Oczyszczanie

Do oczyszczania skóry wrażliwej nie należy stosować klasycznych mydeł, które mogą powodować uszkodzenia naskórka. Zalecane jest stosowanie płynów micelarnych, pianek, emulsji lub olejków o pH 5,5. Działają one nawilżająco i natłuszczająco na skórę.

W związku z tym, że u dużej liczby osób ze skórą wrażliwą, podrażnienie pojawia się na skutek kontaktu skóry z własnym potem, zaleca się stosowanie antyperspirantów13.

Nawilżanie

Bardzo ważnym elementem pielęgnacji cery wrażliwej i skłonnej do alergii jest nawilżanie. Zaleca się przede wszystkim stosowanie emolientów, czyli składników, które tworzą na powierzchni skóry film zapobiegający utracie wody z naskórka. Do grupy tej zalicza się m.in. kwas hialuronowy, mocznik, kolagen, parafinę. Emolienty mogą być obecne w kremach, balsamach i emulsjach do skóry wrażliwej14. Niezwykle istotne jest również stosowanie kremów z filtrem SPF – promieniowanie UV to jeden z czynników powodujących podrażnienia i alergie skórne15

Makijaż

Osoby ze skórą wrażliwą powinny w miarę możliwości unikać produktów do makijażu, a jeżeli to nie jest możliwe, używać jedynie kosmetyków hipoalergicznych.

Depilacja skóry wrażliwej

Również w przypadku depilacji osoby o skórze wrażliwej powinny sięgać po produkty hipoalergiczne lub dermokosmetyki przeznaczone do ich typu skóry. Niewskazane są kremy do depilacji, które, ze względu na zasadowe pH, mogą powodować podrażnienia skóry16.

Skóra wrażliwa i alergiczna – kosmetyki

Iwostin posiada w swojej ofercie szeroką gamę dermokosmetyków przeznaczonych do skóry wrażliwej i skłonnej do alergii. Na szczególną uwagę zasługują:

  • Nawilżający krem pod oczy do skóry wrażliwej i alergicznej. Krem Iwostin Hydro Sensitia koi podrażnienia, wzmacnia barierę ochronną naskórka, a przy tym skutecznie nawilża, wygładza skórę wokół oczu i zmniejsza zmarszczki. Zalecamy stosowanie go wraz z innymi produktami Iwostin Sensitia Hydro, takimi jak booster nawilżający, multi-odżywczy krem do skóry wrażliwej na dzień czy micelarna pianka do mycia twarzy.
  • Olejek w sprayu – ochrona przeciwsłoneczna skóry wrażliwej i alergicznej. Iwostin Solecrin suchy olejek w sprayu SPF 30 zapewnia skuteczną ochronę skóry wrażliwej i alergicznej przed szkodliwym działaniem promieni UV. Spray chroni przed podrażnieniami, nawilża, koi i odżywia skórę.
  • Krem ochronny. Iwostin Solecrin lekki krem ochronny SPF 30 chroni cerę wrażliwą i skłonną do alergii przed niebezpiecznym promieniowaniem UVA oraz UVB. Lekka konsystencja kremu nie pozostawia na skórze tłustego filmu.
  • Emulsja ochronna – ekspozycja skóry na słońce. Iwostin Solecrin emulsja ochronna SPF 50+ – zapewnia bardzo wysoką ochronę skóry wrażliwej i alergicznej przed szkodliwym promieniowaniem UVA i UVB. Emulsja wzmacnia równowagę hydrolipidową skóry.
  • Antyperspirant – skóra alergiczna i wrażliwa. Iwostin Aspiria to antyperspirant-bloker do skóry wrażliwej i normalnej. Zapobiega nadmiernemu poceniu i skutecznie chroni przed nieprzyjemnym zapachem – nawet w stresujących sytuacjach.

Domowe sposoby dbania o skórę wrażliwą i alergiczną

Osoby o skórze wrażliwej i alergicznej powinny stosować odpowiednie kosmetyki – przede wszystkim oczyszczające płyny micelarne, nawilżające kremy z zawartością emolientów oraz kosmetyki do cery wrażliwej, chroniące przed działaniem promieni UV.

Skórę wrażliwą należy dwa razy w ciągu dnia oczyścić, delikatnie osuszyć (jeżeli do mycia stosowana była woda), a następnie, w przeciągu maksymalnie 5 minut, nałożyć na nią kosmetyk nawilżający (np. krem do cery wrażliwej)17.

Ważne!

U osób o skórze alergicznej wszystkie, nawet domowe i naturalne metody pielęgnacji, powinny być omawiane z dermatologiem, ze względu na wysokie ryzyko wystąpienia niepożądanych reakcji.

Maści i kremy

Osoby o skórze alergicznej lub wrażliwej powinny wybierać dermokosmetyki, które nie zawierają zbyt wielu substancji. Im krótszy skład kremu lub maści, tym mniejsze ryzyko, że wywoła on reakcję alergiczną. Do codziennej pielęgnacji nie należy używać więcej niż dwóch rodzajów maści i kremów – w przeciwnym razie, w przypadku pojawienia się podrażnień lub reakcji alergicznej, trudno będzie stwierdzić, który z kosmetyków przyczynił się do ich powstania.

Warto pamiętać również o tym, by do pielęgnacji nie wprowadzać nowych kremów w momencie, kiedy na skórze obecny jest stan zapalny. Może skutkować to zaostrzeniem problemów skórnych18.

Domowe maseczki

Domowe maseczki mogą stanowić uzupełnienie codziennej pielęgnacji. Stosuje się je 1-2 razy w tygodniu, na oczyszczoną skórę twarzy.

  • Maseczka z siemienia lnianego – 2 łyżki siemienia lnianego należy zalać szklanką wrzącej wody, dokładnie wymieszać i odstawić na 20 minut. Powstałą papkę nałożyć na twarz. Po 15 minutach zmyć letnią wodą.
  • Maseczka z awokado – 1 awokado zblendować z żółtkiem jaja na jednolitą masę. Nałożyć na twarz i dekolt. Zmyć letnią wodą po około 20 minutach.
  • Maseczka z płatków owsianych – ½ szklanki płatków owsianych zmielić i połączyć z 4 łyżkami jogurtu naturalnego. Nałożyć na twarz. Zmyć letnią wodą po 20 minutach.

Po zmyciu maseczki należy nałożyć na twarz krem nawilżający.

Ochrona przed słońcem i zimnem

Osoby o cerze wrażliwej powinny unikać klimatyzowanych pomieszczeń, nadmiernej ekspozycji na słońce oraz przebywania na dużym mrozie.

Każdego dnia należy używać kremu z filtrem (minimum to SPF 15), ponieważ promienie UV mogą powodować pojawienie się lub zaostrzenie objawów skóry wrażliwej lub alergicznej. Filtry mineralne, są lepiej tolerowane przez skórę niż filtry organiczne. Dlatego kosmetyki przeciwsłoneczne dla skóry ze stwierdzoną alergia na filtry organiczne powinny zawierać jedynie ten typ filtrów a w przypadku skory wrażliwej mogą już występować w polaczeniu z filtrami organicznymi19.

Zioła

Pielęgnację skóry wrażliwej można uzupełniać o produkty naturalne oraz zioła: olej z wiesiołka, olej ze żmijowca, wyciąg z lipy drobnolistnej. Produkty te stosuje się zewnętrznie – można mieszać je ze stosowanymi kremami, dodawać do domowych maseczek lub do kąpieli20.

Dieta i picie wody, wpływ palenia i alkoholu

Kolejną kwestią, o której powinny pamiętać osoby o skórze wrażliwej, jest zdrowy styl życia i odpowiednia dieta przy alergii skórnej. Unikać należy przede wszystkim alkoholu, dymu papierosowego, bardzo gorących i ostro przyprawionych dań – czynniki te mogą sprzyjać pojawianiu się podrażnień. Każdego dnia należy wypijać co najmniej 2 litry wody, aby utrzymać odpowiednie nawilżenie skóry21.

Kiedy warto wybrać się do dermatologa?

Pokrzywka i inne alergie skórne (badania i testy na alergie skórne).

W przypadku wystąpienia objawów pokrzywki lub innych alergii skórnych należy niezwłocznie zgłosić się do dermatologa. W celu dobrania odpowiedniego rodzaju terapii konieczne może być przeprowadzenie testów alergicznych (tzw. badania na uczulenie).

Trądzik różowaty, trądzik młodzieńczy i dorosłych.

Gabinet lekarski należy odwiedzić także w przypadku trądziku młodzieży i dorosłych, objawiającego się zaskórnikami, grudkami i krostami powszechnie określanymi jako pryszcze, lub trądziku różowatego, w którego przebiegu pojawiają się wykwity rumieniowe, grudkowe oraz krostkowe22.

Pieprzyki i przebarwienia (konieczność ochrony przeciwsłonecznej).

Dodatkowo, co najmniej raz na 12 miesięcy, dermatolog powinien skontrolować znamiona (tzw. pieprzyki) i przebarwienia twarzy i ciała. Z lekarzem warto przedyskutować także kwestię ochrony przeciwsłonecznej dla skóry z pieprzykami i przebarwieniami oraz dobrać odpowiedni produkt z filtrem UV.

  1. 1M. Kaniewska, Podstawy dermatologiczno-anatomiczne w kosmetyce, WSiP, Warszawa 2013, s. 46
  2. 2Skóra wrażliwa a alergiczna https://biotechnologia.pl/kosmetologia/skora-wrazliwa-a-alergiczna,13323 (data wejścia 14-01-2019)
  3. 3Skóra wrażliwa – rozmowa z ekspertem
    https://biotechnologia.pl/kosmetologia/skora-wrazliwa-rozmowa-z-ekspertem,13317 (data wejścia 14-01-2019)
  4. 4Ibidem
  5. 5A. Goliszewska, M. Gromek, K. Padlewska, M. Smolińska, E. Sobolewska, D. Witkowska, Kosmetologia pielęgnacyjna, WSZKiPZ Warszawa, Warszawa 2010, s. 17-18
  6. 6M. Martini, Kosmetologia i farmakologia skóry, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2007, s. 112-113
  7. 7M. Kaniewska, op.cit.
  8. 8Skóra wrażliwa a alergiczna https://biotechnologia.pl/kosmetologia/skora-wrazliwa-a-alergiczna,13323 (data wejścia 14-01-2019)
  9. 9T. Stelmasiak, Alergiczne choroby skóry, Farmaceutyczny Przegląd Naukowy 2007; 9: 29-35
  10. 10Skóra wrażliwa a alergiczna, op.cit.
  11. 11Ibidem
  12. 12M. Wierucka-Rybak Czym jest dermokosmetyki? https://www.doz.pl/czytelnia/a12224-Czym_jest_dermokosmetyk (data wejścia 30-01-2019)
  13. 13Skóra wrażliwa – rozmowa z ekspertem, op.cit.
  14. 14M. Czarnecka-Operacz Pielęgnacja skóry chorego na AZS w świetle nowoczesnej wiedzy medycznej http://alergia.org.pl/wp-content/uploads/2017/08/Pielęgnacja-skóry-chorego-na-AZS-w-świetle-nowoczesnej-wiedzy-medycznej.pdf (data wejścia 14-01-2019)
  15. 15Skóra wrażliwa a alergiczna, op.cit.
  16. 16M. Martini, op.cit., s. 246
  17. 17M. Czarnecka-Operacz, op.cit.
  18. 18Skóra wrażliwa – rozmowa z ekspertem, op.cit. 
  19. 19Skóra wrażliwa a alergiczna, op.cit.
  20. 20M. Kaniewska, Kosmetologia podstawy, WSiP, Warszawa 2011, s.139-153
  21. 21Skóra wrażliwa – rozmowa z ekspertem, op.cit.
  22. 22D. Nowicka, Dermatologia, podręcznik dla studentów kosmetologii, Wydawnictwo Medyczne Górnicki, Wrocław 2007, s. 35-42
SAPL.IWO.19.04.0555

Dołącz do nas na facebook'u!

Ta strona wykorzystuje pliki cookie.

Jeśli nie wyrażasz zgody, ustawienia dotyczące plików cookies możesz zmienić w swojej przeglądarce.
Polityka cookies.